बिरगंज – सङ्घीय राजधानी काठमाण्डौ प्रवेश गर्ने मुख्य नाका नागढुङ्गाको यात्रा प्रायः सकसलाग्दो हुन्छ । गाडीको चापले घण्टौं जाममा बस्नुपर्ने बाध्यता छ ।
यही चाप र समस्या घटाउने सपना बोकेको छ नागढुङ्गा सुरुङमार्गले । ६ वर्षअघि शुरू भएको यो परियोजनामा अहिले निर्माणको ९० प्रतिशत भौतिक काम सकिएको छ । अबको ६ महिनामा सुरुङमार्ग सञ्चालन गर्ने तयारी छ ।
अहिले सुरुङभित्र विभिन्न प्रविधिहरू जडानको काम हुँदैछ । जापानी प्रविधिमा निर्माण भइरहेको यो सुरुङ नेपालकै पहिलो पूर्ण प्रविधियुक्त सडक सुरुङमार्ग हो ।
सुरुङमार्गको लम्बाइ झन्डै साढे दुई किलोमिटर अर्थात् दुई हजार ६ सय ८८ मिटर छ भने ३० मिटरको समानान्तर दूरीमा निर्माण गरिएको सहायक सुरुङको लम्बाइ दुई हजार पाँच सय ५७ मिटर छ । सहायक सुरुङ आपत्कालीन अवस्था वा उद्धारका लागि प्रयोग गरिनेछ । मुख्य सुरुङबाट सहायक सुरुङमा जानका लागि हरेक तीन सय ५० मिटरमा सात वटा आपत्कालीन ढोका छन् ।
भित्र दुई लेनको फराकिलो सडक, छतमा ठूलो भेन्टिलेसन पङ्खा, पर्खालमा सीसीटीभी, आपत्कालीन टेलिफोन बुथ, अग्नि सुरक्षा यन्त्र, अक्सिजन प्रवाह उपकरण, गाडी नियमन कन्ट्रोल रुम जस्ता सुविधा जडान गरिँदैछ । परियोजनाका इन्जिनियर रमेशप्रसाद कोइरालाका अनुसार यदि कुनै अवरोध आएन भने आउँदो पुस महिनादेखि सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आउनेछ ।
शुल्क र सवारी नियमन : सुरुङमा गाडी चलाउन कति पैसा लाग्छ ?
सुरुङमार्ग प्रयोग गर्न गाडीले निश्चित शुल्क तिर्नुपर्नेछ । कार, भ्यान, पिकअप भित्रिँदा ७५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ५० रुपैयाँ शुल्क लाग्नेछ । त्यसैगरी मिनिट्रक भित्रिँदा १२५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ७५ रुपैयाँ लाग्नेछ । बस र ट्रक भित्रिँदा २५० रुपैयाँ र बाहिरिँदा २०० रुपैयाँ शुल्क लाग्नेछ । त्यस्तै ठूला मालवाहक गाडी भित्रिँदा ५५० रुपैयाँ र बाहिरिँदा ३०० रुपैयाँ शुल्क लाग्ने छ ।
दुईपाङ्ग्रे, तीनपाङ्ग्रे तथा आठ मिटरभन्दा लामो र साढे दुई मिटरभन्दा फराकिलो गाडीलाई प्रवेश अनुमति दिइने छैन । विस्फोटक वा अत्यधिक प्रज्वलनशील वस्तु बोकेका गाडीहरू सुरुङमा प्रवेश निषेध गरिएको छ ।
प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयको मुख्य चासो सुरुङबाट निस्कने पानीको व्यवस्थापन छ । ‘सुरुङबाट आउने पानीले बस्तीमा असर नपरोस् भनेर योजना बनाइँदैछ । नगरपालिका, आयोजना र सरोकारवालाबीच सहकार्य भइरहेको छ,’ इन्जिनियर कोइरालाले भन्नुभयाे । ‘अहिले सुरुङ निर्माण चलिरहेकाले चर्का आवाज र धूँलाेकाे समस्या छ तर सञ्चालनमा आएपछि त्यहाँका बासिन्दाको दैनिकीमा परिवर्तन आउने अपेक्षा छ । पर्यटन, व्यापार र अन्य आर्थिक गतिविधि बढ्ने अपेक्षा छ ।
नयाँ बाटो, नयाँ सम्भावना
नागढुङ्गा सुरुङमार्ग केवल दूरी छोट्याउने परियोजना होइन । यो एउटा नयाँ आर्थिक, सामाजिक र भौगोलिक यथार्थको प्रवेशद्वार हो ।
यसले काठमाण्डौ र बाहिरी जिल्लाहरूबीचको यातायात व्यवस्थामा आमूल परिवर्तन ल्याउनेछ । समय बचत, इन्धन खपतमा कमी, जामको अन्त्य अनि दुर्घटनाको जोखिम न्यूनीकरण– यी सबै पक्ष सुरुङमार्गले सुधार्नेछ ।
सुरुङमार्गको काठमाण्डौपट्टि फ्लाइओभर निर्माण पनि अन्तिम चरणमा पुगेको छ जसले गाडीको सहज व्यवस्थापनमा थप सहयोग गर्नेछ ।
सुरुङबाट बाहिरिएपछि सीधै बलम्बुतर्फ लाग्ने छुट्टै लेन तोकिएको छ भने सुरुङमार्ग छिर्नका लागि छुट्टै मार्गको व्यवस्था गरिएको छ ।
वार्षिक राजस्व र दीर्घकालीन सम्भावना
सुरुङमार्गले वार्षिक झन्डै ७० करोड रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन गर्ने अपेक्षा गरिएको नागढुङ्गा सुरुङ आयोजना कार्यालयका उपनिर्देशक इन्जिनियर सञ्जय पन्थीको भनाइ छ ।
गाडीको सङ्ख्या र सुरुङ प्रयोगकर्ता बढ्दै जाँदा यो आम्दानी अझै बढ्न सक्ने प्रक्षेपण गरिएको छ ।
यसैगरी सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएपछि सडकमा ट्राफिकको दबाव कम हुनेछ । त्यसले गर्दा सडक मर्मतको खर्चमा पनि कटौती हुनेछ ।
यो दीर्घकालीन फाइदा हो जुन प्रायः सतहमा देखिँदैन तर अर्थतन्त्रका लागि महत्त्वपूर्ण हुने इन्जिनियर पन्थी बताउनुहुन्छ ।
