झापा-५ ‘हाइ–प्रोफाइल’ प्रतिस्पर्धामा: ओली र बालेन आमनेसामने

नजिकिँदै — प्रतिनिधिसभा निर्वाचन आउन ६ दिन बाँकी रहँदा झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५ देशकै सबैभन्दा चर्चित क्षेत्र बनेको छ। केपी शर्मा ओली र बालेन्द्र शाह बीचको प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धाले राष्ट्रिय राजनीतिलाई समेत तरंगित बनाएको हो।

एमाले अध्यक्ष ओली यसअघि पटक–पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका अनुभवी नेता हुन्। अर्कोतर्फ, काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर शाह नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्दै ‘परिवर्तन’ र ‘पारदर्शिता’को नारासहित मैदानमा उत्रिएका छन्। दुवैले आफूलाई सम्भावित प्रधानमन्त्रीका दाबेदारका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका कारण झापा–५ लाई सत्ता समीकरणको केन्द्रबिन्दुका रूपमा हेरिएको छ।

२२ उम्मेदवार, प्रतिस्पर्धा दुईबीच केन्द्रित

झापा–५ मा कुल २२ जना उम्मेदवार चुनावी मैदानमा छन्। तर मुख्य प्रतिस्पर्धा एमाले अध्यक्ष ओली र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का नेता शाहबीच सीमित देखिन्छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यहाँबाट पराजित हुने उम्मेदवारको प्रधानमन्त्री बन्ने दौड लगभग समाप्त हुनेछ। यद्यपि अन्य २० उम्मेदवारमध्ये कसैले ‘सरप्राइज’ नतिजा निकाले सत्ता समीकरण नै उल्टिन सक्ने सम्भावना पनि नकार्न सकिँदैन।

दमकको मत निर्णायक

१ लाख ६३ हजार ३ सय ७९ मतदाता रहेको झापा–५ मा दमक नगरपालिका निर्णायक मानिएको छ। १० वडामा रहेका ६५ हजार ९ सय ९७ मतदाताको मतले अन्तिम परिणाम प्रभावित गर्ने आँकलन छ।

दमक विगतमा एमालेको प्रभाव क्षेत्र मानिन्थ्यो। तर पछिल्लो समय युवा पुस्ता र नयाँ राजनीतिक शक्तिप्रति आकर्षण बढेको चर्चा छ। मध्यमवर्गीय परिवार र सुकुम्वासी समुदायमा शाहप्रति झुकाव देखिए पनि अन्य वर्गमा मत विभाजित हुने संकेत छन्। यहाँ कांग्रेस, राप्रपा, एमाले र राजावादी मतको मिश्रण रहेको स्थानीय बताउँछन्।

गौरादहमा असन्तुष्टि, तर प्रतिस्पर्धा कडा

८ वडासहित ४१ हजार ४ सय ७५ मतदाता रहेको गौरादह नगरपालिकामा पुराना दलप्रति असन्तुष्टि बढ्दो छ। जग्गाको नक्सा पास, विकास आयोजनाको ढिलासुस्ती र सेवा प्रवाहका विषयले मतदाता निराश देखिन्छन्।

विगतमा कांग्रेस र एमालेले यहाँ राम्रो मत पाउँदै आएका थिए। यसपटक भने माहोल फरक देखिएको स्थानीयको भनाइ छ। विश्लेषकहरूका अनुसार गौरादहबाट स्पष्ट अग्रता नलिए ओलीलाई जित निकाल्न कठिन हुन सक्छ।

गाउँपालिकाको समीकरण

झापा–५ अन्तर्गत गौरीगञ्ज र कमल गाउँपालिका पनि निर्णायक छन्।

• गौरीगञ्ज (४ वडा, १५,१२१ मतदाता): अल्पसंख्यक समुदाय र कृषक वर्गको प्रभाव बढी। रोजगारी, सिँचाइ र बजार व्यवस्थापन प्रमुख मुद्दा।

• कमल (७ वडा, ४०,७८६ मतदाता): एमालेको संगठनात्मक प्रभाव बलियो मानिन्छ, यद्यपि पुराना दलप्रति असन्तुष्टि सुनिन्छ।

२०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा झापा–५ का २९ वडामध्ये एमालेले १७ वडाध्यक्ष जितेको थियो। कांग्रेसले ७, माओवादी केन्द्रले २, समाजवादी, राप्रपा र स्वतन्त्रले एक–एक वडाध्यक्ष जितेका थिए। यसले एमालेको संगठन बलियो देखिए पनि प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको समीकरण फरक हुन सक्ने विश्लेषण छ।

‘अनुभव’ बनाम ‘परिवर्तन’

ओली आफूलाई स्थिर सरकार र अनुभवी नेतृत्वको विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन्। विकास, पूर्वाधार र राष्ट्रिय स्वाभिमान उनका मुख्य चुनावी एजेन्डा छन्।

शाह भने भ्रष्टाचारविरुद्ध कडा कदम, पारदर्शी शासन र सेवा प्रवाह सुधारलाई प्राथमिकता दिने वाचा गर्दै युवा मतदाता लक्षित अभियानमा छन्। सामाजिक सञ्जालदेखि घरदैलो अभियानसम्म तीव्र प्रतिस्पर्धा देखिन्छ।

राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभाव

झापा–५ को नतिजाले राष्ट्रिय सत्ता समीकरणमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने आकलन गरिएको छ। प्रधानमन्त्री बन्ने दाबी गरिएका दुईमध्ये कम्तीमा एक जनाको सपना २१ फागुनमै टुट्ने निश्चित जस्तै देखिन्छ।

तर राजनीति अनिश्चितताको खेल हो। मतदाताले अप्रत्याशित निर्णय गरे दुवै दाबेदार संसद् बाहिर रहने सम्भावना पनि रहन्छ। त्यसैले झापा–५ अहिले केवल एउटा निर्वाचन क्षेत्र मात्र नभई देशको भावी सत्ता समीकरणको प्रयोगशाला बनेको छ।